Particuliere vastgoedbeleggers hebben een plan uitgedacht om de hoge kantorenleegstand terug te dringen. Sloop of transformeer een kantoor en je krijgt er een verhandelbaar certificaat voor terug. Wie een nieuw kantoor wil neerzetten heeft een of meerdere certificaten nodig. Hoe hoger de leegstand in een gebied, hoe meer certificaten nodig zijn voor nieuwbouw.

Tijdens de zogeheten kantorentop deze donderdag moet blijken of dit plan van beleggersvereniging Vastgoed Belang kan slagen waar eerdere plannen zoals het sloopfonds faalden.

Institutionele en private beleggers, ontwikkelaars, financiers en overheden voeren binnen de kantorentop al vier jaar overleg over het terugdringen van de leegstand. Een van de meest ambitieuze plannen was een sloopfonds waarin alle vastgoedbeleggers geld zouden storten om eigenaren van te slopen kantoren te compenseren. In 2012 sneuvelde het initiatief voordat het goed en wel van start was gegaan bij gebrek aan draagvlak.

Ondertussen liep de leegstand de afgelopen jaren op tot bijna 17%. Tijdens de kantorentop van afgelopen juni werd daarom een nieuw voorstel besproken: er zou een politiek en bestuurlijk zwaargewicht moeten worden aangesteld om de leegstand aan te pakken. Ook dat initiatief stierf een stille dood.

Vastgoed Belang was een van de ferventste tegenstanders van het sloopfonds. De goeden zouden onder de kwaden lijden, was het belangrijkste bezwaar. ‘Dit is een veel elegantere oplossing’ zegt Marc Janssen van Vastgoed Belang over het plan met certificaten. Het initiatief ligt wat hem betreft nu bij de markt. ‘We werken met de wortel in plaats van de stok.’

Niet wenselijk

De hamvraag is of Vastgoed Belang binnen de kantorentop de handen op elkaar krijgt voor dit initiatief. De institutionele vastgoedbeleggers verenigd in IVBN zijn nog niet onverdeeld enthousiast. ‘Er zitten veel haken en ogen aan’, zegt directeur Frank van Blokland. ‘In markten waar veel dynamiek is zoals de Randstad zijn certificaten niet nodig en niet wenselijk omdat ze nieuwbouw aanjagen. Daar worden kantoren immers al volop getransformeerd. In regio’s waar geen vraag is naar kantoorruimte werken ze niet: daar moet gewoon worden gesloopt.

De markt begint inderdaad voorzichtig haar werk te doen. In 2015 daalde de kantorenleegstand voor het eerst sinds zeven jaar, al is de afname miniem. Vooral in de grote steden worden lege kantoren in rap tempo omgebouwd tot woningen of hotels. De afgelopen vijf jaar kreeg 1,8 miljoen m2 aan kantooroppervlakte een nieuwe functie en werd 0,5 miljoen m2 gesloopt, blijkt uit cijfers van vastgoedadviseur JLL.

Simulatie

‘De markt doet zijn werk, maar veel te traag’, zegt Janssen over het lichte herstel. Hij bestrijdt dat de certificaten nieuwbouw zouden aanjagen. In een speciaal ontworpen simulatie hebben marktpartijen en overheden een markt met certificaten nagespeeld in de denkbeeldige gemeente Zwouten. ‘Daaruit bleek dat de certificaten werken en de leegstand aanzienlijk afneemt,’ zegt Janssen.

Een ander obstakel is de vraag wie die certificaten moet gaan toekennen. Idealiter is dat de provincie, meent Vastgoed Belang. De provincie Overijssel zegt het een ‘leuk experiment’ te vinden en subsidieerde mede de simulatie. ‘Maar we hebben nog geen uitgesproken mening over de mogelijkheden van dit systeem’, zegt een woordvoerder. Maar zo’n systeem kan alleen waarde hebben op het moment dat er vraag is naar nieuwbouw van kantoren, het certificaat is anders namelijk niet te verkopen.’

Volgens Janssen is het een kwestie van tijd voordat er weer meer nieuwe kantoren gebouwd gaan worden. ‘Er zijn nog enorm veel gronden bestemd voor nieuwe kantoren, gemeenten zitten met die grondposities. Bovendien zijn veel bestaande kantoren verouderd. Wij vinden het goed als er nieuwe kantoren komen, maar ruim dan eerst de oude troep op. Dit systeem kan daarbij helpen.’

Bron: www.fd.nl